Propolis nədir? 

Propolis arılar tərəfindən ağacların tumurcuqları, cavan budaqları və yarpaqlarındakı qatranabənzər maddələri toplayıb emal etməklə alınır. Bu plastilinə oxşayan, sarı-yaşıldan qəhvəyi-qaraya qədər çox müxtəlif rənglərdə ola bilən spesifik balzam iyli maddədir. 15-17°-də bərk, 36-38°-də yumşaq, plastik, yapışan konsistensiyalıdır.Propolisin tərkibində 50-55% qatran, 30%-ə qədər mum, 8-10% efir yağları və bundan başqa müxtəlif vitaminlər və mikroelementlərlə zəngin olan 5%-ə qədər çiçək tozcuğu vardır.    

Farmakoloji təsirləri

Propolisin antimikrob təsiri çox məşhurdur. Adi antibiotiklərdən fərqli olaraq propolisə qarşı mikroblarda öyrəncilik əmələ gəlmir. Bundan başqa propolisin iltihabəleyhinə, yaraları tez bərpa edən, büzücü, keyidici(analgetik), antitoksik, antioksidant, ümumi gücləndirici, immunostimulyator və s. təsirləri vardır.

Angina: Xəstəliyin istənilən mərhələsində ən səmərəli təsir göstərən vasitədir. Yalnız yüksək keyfiyyətli propolis tez təsir göstərir. Bunun üçün boğazı hər gündə 3-5 dəfə 20%-li propolis məhlulu ilə qarqara etmək (bunun üçün 10-15 damcı məhlulu yarım stəkan suya damızdırıb istifadə edilir), və ya təmiz propolis yeməkdən sonra dırnaq böyüklükdə götürülüb ağızda asta-asta çeynəmək lazımdır. Gün ərzində 5 qrama qədər yemək, gecə isə orada yapışdırmaq lazımdır. Xatırladaq ki, propolis keyidici təsirə malik olduğu üçün dili bir qədər keyidir.

Orta qulağın xroniki iltihabı: Propolis 30-40%-li spirtli məhlulunun bitki yağı ilə, yaxşı olar ki, zeytun və ya qarğıdalı yağı ilə qarışdırmaq (1:4) istifadə etməzdən əvvəl çalxalanmalıdır.Qulağa bu emulsiya ilə isladılmış tənzif borucuğu qoyurlar. Yaşı 5-dən çox olan uşaqlara hər gecə 10-12 saatlığa (10-14 prosedura), yaşlılarda günaşırı 36-38 saatlığa (10-12 prosedura) qoyulur.

Kəskin və xroniki kolit: Propolisin 20%li spirtdə məhlulundan gündə 3 dəfə hər dəfədə 40 damcı südə qatıb içmək. Pəhrizə əməl etmək lazımdır. Müalicə kursu 20-30 gündür.

Vərəmumun spirtdə cövhəri

Vərəmumu 2-3 mm ölçülərə qədər xırdalayın. Bunun üçün vərəmumu soyuducuda bir neçə saat saxladıqdan sonra TYORKADA sürtüb xəlvirdən keçirmək olar.Bu əməliyyat vərəmumum spirtlə kontakt sahəsini böyütməyə və daha çox maddənin ekstraksiya olumnasına imkan verir.

Sonra bu vərəmumu şüşə qaba töküb üstünə spirt (70% -90%-li)əlavə edib ağzını hermetik bağlamalı və quru və qaranlıq yerdə 8-10 gün saxlamalı. Bu müddət ərzində qabı vaxtaşırı (gündə3-4 )dəfə silkələmək və spirtlə vərəmumun daha yaxşı qarışmasını təmin etmək lazımdır. On gündən sonra qabı bir neçə saatlığa söyuducuda saxladıqdan sonra süzmək lazımdır.
Cövhər hazırdır. Cövhər sarıdan tünd qonura qədər müxtəlif rənglərdə xoşagələn spesifik ətirli şəffaf mayedir.

İstifadə qaydası və dozası

Cövhər həm daxili , həm xarici, həm də aerozol müalicə üçün tətbiq edilə bilər.
Xarici istifadə ağızın selikli qişasının, diş ətinin və xroniki tonzillitin müalicəsində istifadə edilir.
Daxili qəbul qrip və soyuqdəymələrdə, kəskin və xroniki bronxitlərdə, iltihablarda və ağciyər vərəmində, mədə və onikibarmaq bağirsağın xorasında, kəskin və xroniki kolitlərdə istifadə olunur.
Doza 20-60 damcıdır. Cövhər ¼ və ya 1/2 stəkan suya və ya südə əlavə edilir. Bu zaman südrəngli xirda lopalari-yumrulari olan emulsiya əmələ gəlir.

Xəstəlikdən asılı olaraq müalicə kursu 5-40 gün. Mədə xorasında müalicə kursu 3-4 həftə, 10-15 gündən sonra kursu təkrar etməli.
Uşaqlar üçün dozani belə hesablamalı: Uşağın hər yaşına böyuklər üçün olan dozanın 1/20-si. Məsələn 10 yaşlı uşaq üçün doza böyük dozanin yarısı qədər.

Vərəmumlu yağ

5, 10, 15 və ya 20%-li vərəmumlu yağ preparatları hazırlanır. Bunun üçün 5, 10, 15 və ya 20 qram xırdalanmış vərəmumu minalı qaba qoyun və su hamamında qatı maye əmələ gələnə qədər əridin. Sonra müvafiq olaraq 95, 90, 85 və ya 80 qram duzsuz kərə yağı əlavə edin ( qarışığın ümumi çəkisi 100 qram olmalıdır). Temperaturun 80*C-dən artıq olmaması şərti ilə zəif alovda 15 dəqiqə ərzində dayanmadan qarışdırın. Daha sonra 2-3 qat tənzifdən süzüb tam soyuyana qədər qarışdırın. Vərəmumlu yağ hazırdır. Daha yaxşı dadı olması üçün kofe və ya bal əlavə etmək olar.

Vərəmumlu yağ yaşılımtıl-sarı rəngə, vərəmuma məxsus spesifik iyə malikdir, acıtəhər dadı var.

Vərəmumlu yağ antimikrob, ağrıkəsici və iltihab əleyhinə xassələri ilə seçilir. Vərəmumlu yağ orqanizmin müdafıə qüvvəsini artırır, ən müxtəlif xəstəliklərin sürətlə sağalmasına səbəb olur. Vərəmumlu yağ kimyəvi və termiki yanıqların, çətin sağalan yara və xoraların, ağ ciyər vərəminin müalicəsində xüsusilə qiymətlidir.

İstifadə qaydası və dozası

Dozası- 5-10% li vərəmumlu yağdan -1 çay qaşığı, 15-20%li vərəmumlu yağdan ½ çay qaşığı gündə 2-3 dəfə yeməkdən bir saat əvvəl isti südlə qəbul etməli. Ağır çəkili adamlar dozanı 1.5 dəfə artıra bilər.
Qəbul kursunun müddəti xəstəlikdən asılıdır. Belə ki ağciyər vərəminin müalicəsində vərəmumlu yaği 1.5-2 ay ərzində qəbul etmək lazimdır. Daha sonra iki həftəlik fasilə və lazım gələrsə kursu təkrar etməli. Angina, bronxit, ağciyər iltihabı, faringit və s. xəstəliklərdə sağlana qədər qəbul edilir.
Preparat ağzı hermetik bağlı tünd rəngli şüşə qabda soyuducuda saxlanmalıdır